Bij Lemmer was vrijdagavond een boerenprotest. Zo’n dertig trekkers en zestig boeren stonden in een weiland langs de A6 bij de grens met Flevoland te protesteren. Boeren zijn het niet eens met de stikstofplannen van het kabinet.
Akkerbouwer Sjef van der Avoird uit Bantega noemt het beleid “de verkeerde kant op gaan”. Volgens hem is het stikstofbeleid te veel gebaseerd op berekeningen en te weinig op de praktijk. Ook wijst hij op de toenemende beperkingen rond gewasbeschermingsmiddelen. “Er worden middelen uit de markt gehaald zonder dat er goede alternatieven zijn. Er zijn zoveel dingen die verkeerd gaan, het is bijna te veel om op te noemen.”
Een andere boer kwam vanuit Emmeloord naar Lemmer om collega’s in Noord-Brabant te steunen. Hij verwijst naar de plannen voor aanvullende maatregelen rond kwetsbare natuurgebieden. “Je zult maar veehouder zijn en je vergunning wordt ingetrokken. Dat voelt als onteigening door de overheid.” Door aanwezig te zijn bij het protest hoopt hij bij te dragen aan meer aandacht voor de zorgen in de sector.
Twijfels over innovatie en biologisch boeren
Hoewel het kabinet ongeveer 20 miljard euro beschikbaar stelt voor de uitvoering van de stikstofplannen, zijn de boeren sceptisch over de praktische uitvoerbaarheid. Innovatie en omschakeling naar biologische landbouw klinken volgens hen aantrekkelijk, maar brengen grote uitdagingen met zich mee.
Akkerbouwer Sjef van der Avoird legt uit dat biologische teelt vaak meer grond vraagt dan conventionele landbouw. “Als je biologisch gaat telen, heb je misschien wel twee of drie keer zoveel grond nodig. Maar grond is ontzettend duur.” Daarnaast ziet hij een ander probleem: er zijn volgens hem nog onvoldoende biologische middelen beschikbaar om ziekten en plagen effectief te bestrijden.
Daardoor ontstaat volgens hem een tegenstrijdige situatie. “Middelen verdwijnen uit de markt, terwijl er nog te weinig alternatieven zijn om hetzelfde resultaat te behalen. Als we zo doorgaan, is het Nederlandse boerenleven straks voorbij.”
“Ik zie hier geen natuurprobleem”
De kritiek beperkt zich niet alleen tot de uitvoering van de plannen. Sommige boeren zetten ook vraagtekens bij de noodzaak ervan. Een van hen, Jan Bouwman, stelt dat hij in zijn directe omgeving juist meer natuur ziet dan vroeger.
“Thuis heb ik een perceel met bloemen staan. Het barst van de bijen, vogels en andere dieren die we vroeger nauwelijks zagen. Hoezo gaat het slecht met de natuur? Ik zie het stikstofprobleem niet. Volgens mij gaat het heel goed met de natuur”, zegt Bouwman.
Stikstofplannen in het kort
Het kabinet wil de stikstofuitstoot fors verlagen om daarmee ruimte te creëren voor vergunningverlening van onder andere woningen en wegen.
- Boeren krijgen vanaf 2035 uitstootnormen. Boeren kunnen op basis daarvan zelf bepalen hoe ze die norm willen gaan halen. Dat kan volgens het kabinet bijvoorbeeld via betere stallen, aangepast voer of extensiever boeren. Voor ondersteuning van deze omslag is 2 miljard euro beschikbaar.
- Rond ongeveer 100 stikstofgevoelige natuurgebieden komen zones van 500 tot 1.000 meter met aanvullende maatregelen. Hier blijft ruimte voor extensieve landbouw, maar gelden strengere voorwaarden om natuur-, water- en bodemkwaliteit te verbeteren. Voor ondersteuning van boeren in deze gebieden is 9 miljard euro gereserveerd.
- Niet alleen de landbouw, maar ook industrie en het transport moeten volgens het kabinet gaan bijdragen aan een 50% stikstofreductie in 2035. Hiervoor komt 250 miljoen euro beschikbaar. Daarnaast investeert het kabinet 2,2 miljard euro in natuurherstel en beheer.
- Supermarkten en verwerkers moeten dit jaar afspraken maken over hoe ze biologische producten gaan afnemen. Lukt dat niet, dan volgt mogelijk wetgeving vanaf 2029.
Het kabinet wil met deze maatregelen de juridische basis versterken, zodat vergunningverlening voor woningbouw, infrastructuur, energietransitie en verduurzaming weer op gang komt. Ook wordt een ondergrens ingevoerd voor zeer kleine stikstofdeposities, waardoor sommige projecten geen vergunning meer nodig hebben.
