Om de Lelylijn aan te leggen en het gebied langs het tracé te ontwikkelen, kan het Rijk het beste 25 jaar lang elk jaar minstens 400 miljoen euro sparen in een apart gebiedsfonds. Dat is de kern van het advies dat Lelylijn-gezant Klaas Knot vrijdagmiddag presenteerde in Den Haag.
Knot verwacht dat de 125 kilometer lange spoorlijn van Lelystad via Heerenveen en Drachten naar Groningen 14,5 miljard gaat kosten.
Knot gaat ervan uit dat ook de regio en private partijen zullen bijdragen aan de nieuwe spoorlijn. Om de 14,5 miljard op tafel te krijgen, is eigenlijk 600 miljoen euro per jaar nodig. Maar nu de aanleg nog een poos zal duren, is in deze fase 400 miljoen voldoende.
“Het eerlijke verhaal is dat de aanleg van een nieuwe spoorlijn een hoop geld kost”, zei Knot vrijdag op het Lelylijncongres in Den Haag.
“De Lelylijn is nodig voor nationale cohesie, betere bereikbaarheid en economische structuurversterking. Je moet voor de Lelylijn verder kijken dan economisch rendement.”
De schatting van de kosten van 14,5 miljard is volgens Knot ‘robuust’. “We zitten aan de veilige kant.”
Nederland heeft volgens Knot op dit moment onvoldoende financiële middelen om een lange nieuwe spoorlijn als de Lelylijn aan te leggen. Het mobiliteitsfonds is daar te klein voor.
Ook de regel van het Rijk dat 75 procent van het geld er moet liggen, voordat er groen licht mag worden gegeven, staat een ambitieus nieuw project als de Lelylijn in de weg. Knot geeft daarom het advies om voor de Lelylijn te sparen en daar meteen mee te beginnen.
Het ligt volgens Knot voor de hand dat het Rijk de Lelylijn voor het grootste deel betaalt. In andere Europese landen gaat het niet anders met nieuwe infrastructuur. Knot vindt tegelijk dat de betrokken regio’s ook hun bijdrage aan de nieuwe spoorlijn moeten uitspreken en vastleggen.
Ook kan worden gekeken naar steun van Europa en private financiering. Knot denkt dat geld uit andere bronnen maximaal 10 tot 20 procent aan de kosten kan bijdragen. “Het is van belang dat ook de regionale overheden snel over de brug komen en hun commitment concreet maken.”
0,04 procent van de rijksbegroting
“De meeste kosten voor de Lelylijn hoef je pas tussen 2040 en 2050 te maken. Dat geeft je de mogelijkheid om voor het project te sparen en de kosten over flinke tijd uit te smeren.”
Een doorsnee storting van 400 miljoen per jaar door de Rijksoverheid is volgens de oud-bankdirecteur voldoende om het project te realiseren.
“Het is een hoop geld, maar het is niet meer dan 0,04 procent van de rijksbegroting”, stelt Knot. Er is volgens hem behoefte aan duidelijke inzet van de Rijksoverheid en regionale overheden om de aanleg van de spoorlijn dichterbij te brengen. “Als het nieuwe kabinet besluit om te sparen voor de Lelylijn, dan kun je met het project de verkenningsfase in.”
Knot vindt het wel van belang dat het Lelylijnfonds goed beschermd wordt, zodat een nieuw kabinet met een andere politieke agenda de spaarpot niet zomaar kan plunderen.
Niet in het coalitieakkoord
In het vrijdag gepresenteerde coalitieakkoord van het nieuwe kabinet van D66, CDA en VVD wordt de Lelylijn niet genoemd. Klaas Knot maakt zich daar niet al te veel zorgen over. “Een besluit om 400 miljoen euro te sparen voor infrastructuur vraagt zorgvuldige voorbereiding, dat doe je niet zomaar.”
Commissaris van de Koning René Paas van Groningen zegt in een eerste reactie dat hij uitkijkt naar ‘vruchtbare gesprekken’ met het nieuwe kabinet over de financiering van de Lelylijn.
Het nieuwe kabinet is wel van plan om meer geld te investeren in infrastructuur, maar de Lelylijn wordt bij de aan te pakken projecten niet genoemd.
