Om in de toekomst voldoende zoet water te houden in droge, warme zomers moet het waterpeil in het IJsselmeer omhoog.
Volgens deltacommissaris Co Verdaas moet Nederland de komende jaren ‘stevig investeren’ om het land klaar te maken voor het veranderende klimaat. In totaal worden de kosten geraamd op 20 miljard euro, daarmee zou het budget dat nu beschikbaar verdubbeld moeten worden.
“We zijn nu niet klaar voor de toekomst, we moeten echt aan de bak”, volgens de deltacommissaris.
In de nieuwe delta-aanpak is het IJsselmeer als grootste zoetwatermeer van Nederland van bijzonder groot belang.
30 centimeter hoger
Verdaas wil het water in het meer de komende 25 jaar in stappen van 10 centimeter met zo’n 30 centimeter verhogen.
Als dat niet gebeurt, kan Nederland om de vijf jaar te maken krijgen met een zoetwater-tekort. Met een hoger peil zal dat ‘maar’ één keer in de twaalf jaar voorkomen, verwacht de deltacommissaris.
Dijkgraaf Luzette Kroon van Wetterskip Fryslân heeft meegeschreven aan het advies voor de nieuwe Nederlandse wateraanpak, dat maandag is aangeboden aan minister Vincent Karremans van Infrastructuur en Waterstaat.
“Het is een behoorlijke stijging, maar dat zul je ook nodig hebben”, zegt Kroon over het verhogen van het peil. “De watervraag én de verdamping neemt toe. Dus we zullen meer water nodig hebben, terwijl we minder water hebben om te verdelen.”
Nieuwe pompen
Meer water in het IJsselmeer betekent ook dat er moet worden geïnvesteerd in nieuwe grote pompen op de Afsluitdijk om overtollig water van het IJsselmeer af te voeren op momenten dat dat nodig is.
“We krijgen steeds vaker te maken met extreme buien in combinatie met harde noordwestenwind. Dan kun je niet spuien”, zei Verdaas vorig jaar al op een werkbezoek aan Fryslân.
Het peil in het meer moet ook in de toekomst beheersbaar blijven. Een te hoog waterpeil kan bijvoorbeeld leiden tot wateroverlast en natte voeten in de stad Zwolle en op andere plekken.
Woudagemaal
Bij een bezoek aan het Woudagemaal wees Verdaas er vorig jaar op dat Fryslân voor droge voeten heel regelmatig afhankelijk is van het antieke stoomgemaal aan het IJsselmeer.
“Je ziet dat het Woudagemaal vorig jaar dertig dagen heeft gedraaid, terwijl dat tien jaar geleden nog gemiddeld één keer per jaar was.”
Fryslân, en ook de andere regio’s rondom het IJsselmeer, moeten in de toekomst in natte periodes zelf meer water vasthouden, zodat ze bij droogte niet alleen van het IJsselmeer afhankelijk zijn.
Het zou voor boeren weer gewoon moeten worden om ’s winters stukken land te laten onderlopen, zoals in het verleden ook vaak in het lage midden van Fryslân werd gedaan.
Aanpassingen
Meer water in het IJsselmeer heeft ook gevolgen voor Wetterskip Fryslân en de Friese IJsselmeerkust. Het waterschap zal de inlaten uit het IJsselmeer moeten aanpassen. En ook in jachthavens zijn aanpassingen nodig, zodat boten ook bij laag water bij de steigers kunnen komen.
Deltacommissaris Verdaas onderschrijft dat technische oplossingen niet genoeg zijn voor alle uitdagingen. “We moeten de manier waarop we hier leven aanpassen en ons land anders gaan inrichten en gebruiken.”
Ook de landbouw ontkomt er niet aan om de bedrijfsvoering aan te passen aan meer droogte. Ook de verzilting van wat nu nog landbouwgrond is, is niet overal in Nederland te voorkomen.
