Beter Leven-keurmerk van De Fryske (foto: RTV Spannenburg)
Het Beter Leven-keurmerk kwam onlangs onder vuur te liggen na een uitzending van het programma BOOS van Tim Hofman. Beelden uit varkensstallen die het keurmerk dragen, riepen vragen op over de betrouwbaarheid ervan. Hoeveel zegt zo’n keurmerk eigenlijk over het dierenwelzijn op een boerderij? Catharinus Wierda, oprichter van het Friese kaasmerk De Fryske uit Lemmer, kijkt met gemengde gevoelens naar de ophef.
Zijn bedrijf De Fryske werkt juist bewust met het Beter Leven-keurmerk en won mede daardoor onlangs een internationale dierenwelzijnsaward. Volgens Wierda zit het verschil vooral in de manier waarop je met boeren samenwerkt.
De beelden uit de uitzending van BOOS, waarin misstanden in varkensstallen met een Beter Leven-keurmerk aan het licht kwamen, vindt Wierda vervelend. Zeker omdat De Fryske met hetzelfde keurmerk werkt. ”Dan voel je je toch wel kwetsbaar. Mensen krijgen hierdoor een bepaald beeld en vragen zich af: is dat keurmerk dan wel goed?”
Toch staat Wierda achter de werkwijze van zijn eigen bedrijf. De Fryske werkt samen met drie melkveehouders in Friesland. Alle drie voldoen aan de eisen van het Beter Leven-keurmerk van de Dierenbescherming. Dat betekent onder meer dat koeien minimaal 180 dagen per jaar buiten lopen, voldoende ruimte en zachte ligplekken hebben en gebruik kunnen maken van massageborstels. Ook de ventilatie, het daglicht en de beschikbare eet- en loopruimte in de stallen moeten aan strenge eisen voldoen. Kalveren worden bovendien in groepen gehouden.
Volgens Wierda is vooral de directe samenwerking met de boeren belangrijk. ”Wij werken maar met drie boeren. Daardoor hebben we echt een persoonlijke relatie en weten we wat er gebeurt. Bij grote ketens, waar misschien wel duizend boeren bij aangesloten zijn, wordt het veel moeilijker om alles in de gaten te houden. Dan neem je meer risico.”
De Fryske ontving onlangs de internationale Higher Welfare Award 2026 van dierenwelzijnsorganisatie Compassion in World Farming. De prijs is een erkenning voor de manier waarop het bedrijf samenwerkt met de Friese melkveehouders en zijn inzet voor het welzijn van koeien en kalveren.
Om voor de award in aanmerking te komen, moest De Fryske niet alleen laten zien wat het bedrijf al doet, maar ook aangeven welke stappen het in de toekomst wil zetten. Zo is afgesproken dat pasgeboren kalfjes na de geboorte bij elkaar worden geplaatst. Normaal gesproken worden ze eerst apart gehouden om gezondheids- en hygiënerisico’s te beperken. Toch is het voor hun sociale ontwikkeling beter om contact te hebben met andere kalveren.
”We hebben dat met de boeren besproken en ze zeiden meteen dat ze daaraan mee wilden werken. Dat is het directe contact dat je met elkaar hebt. Je kunt samen kijken wat beter kan en daar ook afspraken over maken.”
Ook op andere vlakken zijn afspraken gemaakt. Zo zetten de boeren zich in voor blijvend grasland, weidevogels en regionaal veevoer zonder soja of palmolie.
De aandacht voor dierenwelzijn en duurzaamheid ontstond bij Wierda niet van de ene op de andere dag. De Fryske bestaat inmiddels bijna tien jaar. Het oorspronkelijke idee achter het kaasmerk was vooral de bescherming van de Friese weidevogels.
”De weidevogels hebben het zwaar in Friesland. Als iemand uit deze sector vind ik het jammer dat er melkveebedrijven ontstaan waar voor die vogels eigenlijk geen plek meer is. Ik wilde een kaas ontwikkelen waarbij we ruimte geven aan de grutto’s en andere weidevogels.”
Later kwam daar het dierenwelzijn bij. Toen Wierda zich verdiepte in het Beter Leven-keurmerk, schrok hij aanvankelijk wel van de hoeveelheid eisen. Het bijbehorende schema beslaat zo’n 25 pagina’s. ”Ik dacht eerst: moet dat allemaal wel? Je belast de boeren er behoorlijk mee. Maar eigenlijk omschrijven die maatregelen precies wat er nodig is voor de koeien. Dat heeft mij overtuigd om ermee aan de slag te gaan.”
De boeren hebben daarvoor ook flink moeten investeren. Volgens Wierda liepen de investeringen bij sommige bedrijven op tot wel 100.000 euro om de stallen en bedrijfsvoering aan de eisen aan te passen.
Met De Fryske wil Wierda meer bieden dan alleen een kaas uit de regio. Het product moet ook iets teruggeven aan Friesland, zowel op het gebied van gezonde voeding als voor het landschap en de omgeving.
”We hebben een kaas ontwikkeld die niet alleen uit Friesland komt, maar ook iets teruggeeft aan Friesland.” De kaas van De Fryske is op verschillende plekken in Friesland verkrijgbaar, onder meer bij Jumbo-supermarkten, speciaalzaken en lokale winkels. Ook online kan de kaas via de eigen website worden besteld.
Deze site gebruikt cookies.