Hylke Hylkema (foto: RTV Spannenburg)
Wat gebeurt er als de trauma’s van een oorlog niet stoppen bij de generatie die haar meemaakte, maar doorwerken in de levens van hun kinderen? In het radioprogramma Celebration vertelt Hylke Hylkema zondag openhartig hoe de oorlogservaringen van zijn ouders zijn jeugd, zelfbeeld en geloof diep hebben beïnvloed.
Zijn verhaal laat zien hoe de erfenis van de oorlog ook vandaag nog voelbaar kan zijn, juist in gezinnen die zelf nooit direct met geweld te maken kregen.
Hylkema werd geboren in Hillegom, groeide deels op in het buitenland en werkte later als docent en bewegingstherapeut. Maar achter die levensloop schuilt een persoonlijke zoektocht die uiteindelijk leidde tot het schrijven van gedichten over pijn, herstel en identiteit.
De ouders van Hylkema brachten tijdens de Tweede Wereldoorlog een deel van hun jeugd door in Japanse interneringskampen in Nederlands-Indië. Volgens hem hebben die ervaringen hun sporen nagelaten in de opvoeding die hij kreeg. “Ik heb me als kind soms echt een krijgsgevangene in een jappenkamp in Nederland gevoeld,” vertelt hij.
Pas veel later ontdekte hij dat veel gevoelens waarmee hij worstelde, zoals angst, onzekerheid en een diep gevoel van afwijzing, herkenbaar waren voor wat tegenwoordig tweede generatie oorlogsslachtoffers wordt genoemd.
Het keerpunt kwam tijdens een opleiding pastorale hulpverlening. Toen een docent hem wees op het onderwerp van zijn afstudeerscriptie, viel alles op zijn plek.
“Ik stond hem aan te kijken alsof ik het in Keulen hoorde donderen. Maar toen ik me erin verdiepte, vond ik zoveel herkenning. Eindelijk had ik een kapstok waaraan ik mijn gevoelens en ervaringen kon ophangen.”
Opvallend genoeg was het zijn latere vrouw Jellie, een Friezin, die hem voor het eerst confronteerde met zijn manier van denken.
Met een glimlach vertelt hij hoe zij hem destijds zonder omwegen aansprak. “Hylke, wat jij allemaal in je hoofd hebt, dat is niet normaal hoor. Jij moet hoognodig in therapie.”
Die directe houding bleek achteraf een belangrijke stap in zijn bewustwordingsproces. Zelf had hij jarenlang niet door dat zijn beleving van de werkelijkheid sterk werd gekleurd door zijn opvoeding.
Niet alleen zijn zelfbeeld stond onder druk, ook zijn geloofsleven werd erdoor beïnvloed. Jarenlang zag Hylkema God als een afstandelijke rechter die vooral zijn fouten registreerde. “Ik zag God als een boze man achter de wolken die alles opschreef wat ik verkeerd deed.”
Rond zijn twintigste maakte hij een ervaring mee die zijn kijk volledig veranderde. Tijdens een nacht vol angstgevoelens riep hij in paniek om hulp. “Ik schreeuwde: ‘Jezus, red mij.’ En meteen was het stil. Complete stilte.”
Die gebeurtenis werd voor hem het begin van een zoektocht naar een andere vorm van geloof. Niet gebaseerd op angst, maar op liefde en aanvaarding. “Mijn vaderbeeld van God is 180 graden veranderd.”
Veel van wat hij moeilijk kon uitspreken, vond uiteindelijk een weg naar papier. Schrijven werd voor Hylkema een veilige manier om gevoelens te ordenen.
Als kind voelde hij zich vaak onbelangrijk en onvoldoende. “Mijn moeder zei regelmatig dat ik een dom jongetje was. En gek genoeg geloofde ik dat.”
In gedichten kon hij woorden geven aan emoties die hij in gesprekken moeilijk onder woorden kreeg. Niet omdat hij schrijver wilde worden, maar omdat schrijven overzicht bracht in de chaos die hij van binnen ervoer.
“Mijn gedichten heb ik in eerste instantie nooit voor anderen geschreven. Ze waren bedoeld om mijn eigen gedachten en gevoelens te ordenen.”
Hoewel Hylkema in de loop der jaren talloze gedichten schreef, verscheen er nooit een officiële bundel. Zijn teksten gebruikte hij vooral wanneer andere mensen steun nodig hadden.
Juist doordat hij zijn eigen ervaringen niet verbloemt, herkennen anderen zich volgens hem regelmatig in zijn woorden. “Bewustwording is het begin van verandering.”
Dat inzicht, opgedaan tijdens zijn opleiding, loopt als een rode draad door zijn levensverhaal. Niet wegkijken van pijn, maar erkennen wat er gebeurd is.
Voor mensen die worstelen met hun verleden, familiegeschiedenis of zelfbeeld heeft Hylkema een duidelijke boodschap. Volgens hem zoeken veel mensen hun identiteit in de ogen van anderen, terwijl die beoordeling voortdurend verandert. “We kijken vaak in de spiegel van onze medemens. Maar dat is een meedogenloze spiegel.”
Daartegenover zet hij een boodschap van aanvaarding en herstel. Niet gebaseerd op prestaties, maar op menselijke waarde. “God kijkt niet naar wat er mis is. Hij kijkt naar wie je oorspronkelijk bent.”
De uitzending met Hylke Hylkema is zondag 18 oktober vanaf 12:00 uur te beluisteren op Radio Spannenburg in het programma Celebration.
Deze site gebruikt cookies.