Organist Mark Heerink (Foto: RTV Spannenburg)
Het orgel in de dorpskerk van Langweer behoort tot de bijzondere historische instrumenten van Fryslân. Het instrument werd in 1784 gebouwd door orgelbouwer Lambertus van Dam en is nog altijd in gebruik.
Dankzij de grotendeels oorspronkelijke staat biedt het orgel een unieke inkijk in hoe kerkmuziek ruim twee eeuwen geleden klonk. Om het verhaal achter het orgel te verspreiden, is nu een nieuwe website gebouwd.
Dominee Aart Veldhuizen, zelf ook organist, noemt vooral de authenticiteit van het instrument bijzonder. “Het leuke is dat je hier speelt op een instrument uit 1783, dus dat is ongeveer 250 jaar oud. Als je oude muziek wilt spelen, dan ben je hier echt op je plek.”
Het orgel werd geschonken door Frans van Eysinga, die destijds tegenover de kerk woonde op Osinga State. Voor de bouw werd Lambertus van Dam ingeschakeld, die op dat moment nog maar net als zelfstandig orgelbouwer was begonnen. Het Langweerder orgel geldt als een van de eerste instrumenten die hij bouwde. Samen met de orgels van Aldeboarn en Burgum vormt het een belangrijke groep vroege Van Dam-orgels.
Volgens Veldhuizen is er door de jaren heen zorgvuldig met het instrument omgegaan. Hoewel er in de negentiende en twintigste eeuw enkele wijzigingen werden aangebracht, is het orgel later weer zoveel mogelijk teruggebracht naar de oorspronkelijke situatie. Ook werd het instrument meerdere keren gerestaureerd.
Wat het orgel daarnaast bijzonder maakt, is de techniek. “Het is puur mechanisch. Als je een toets indrukt, gaat er een houtje naar een windlade toe en komt de lucht bij de pijpen,” legt Veldhuizen uit. Zelfs het oorspronkelijke systeem waarbij iemand handmatig lucht pompt, kan nog steeds worden gebruikt. “Bij concerten gebeurt het soms nog dat het orgel wordt getreden. Dan klinkt zo’n instrument weer anders.”
Organist Mark Heerink speelt al orgel sinds zijn jeugd en maakt tegenwoordig van het orgelspel zijn beroep. Hij benadrukt dat het instrument veel vakkennis vraagt. “Eigenlijk kan iedereen een orgel snel geluid laten maken, maar echt mooi orgel spelen, dat is natuurlijk toch wel een flinke studie.”
Op de website van het orgel wordt inmiddels steeds meer informatie verzameld over de geschiedenis van het instrument. Daarbij is ook aandacht voor nieuwe onderzoeken naar de bouwers van verschillende onderdelen, zoals de rijkversierde orgelkast. Die werd gemaakt door Lubbartus Bekenkamp en vormt samen met het historische binnenwerk een belangrijk onderdeel van het Friese orgelerfgoed.
Voor wie het orgel in het echt wil bewonderen, wordt er donderdag een open avond georganiseerd in de kerk van Langweer. Heerink zal deze avond een stuk spelen en orgelbouwer Wim Dijkstra neemt een demonstratieorgel mee om de werking van het instrument uit te leggen.
Deze site gebruikt cookies.